Een terugblik op de proclamatie


Jonge Architecten Aan Zet is de opvolger van Mijn Huis Mijn Jonge Architect. Samen met de naam onderging ook de formule een verjongingskuur. NAV-voorzitter Kati Lamens: "De nieuwe aanpak bestaat uit een tweejaarlijkse wedstrijd die is gebaseerd op het convenant architectuurwedstrijden van de beroepsverenigingen NAV en BVA en van de Orde van Architecten. De belangrijkste wijziging is dat de deelnemers minder verloren inspanningen moeten leveren. In een eerste fase konden de jonge architectenteams zich kandidaatstellen door middel van een beperkte visienota. Uit de 56 geldige inzendingen werden er vijf geselecteerd die, tegen een vergoeding, een schetsontwerp maakten. Daaruit koos de jury het winnende ontwerp dat de architectuuropdracht toevertrouwd krijgt."



Een strak kader


De opgave was een ambitieus stadsinbreidingsproject aan de rand van Nieuwpoort. Tegenover het pas in gebruik genomen OCMW-woonzorgcentrum De Zathe wil de Woonmaatschappij IJzer & Zee op het voormalige voetbalterrein en Rijkswachtsite een complex ontwikkelen van aanleunappartementen, sociale appartementen voor ouderen, sociale koopwoningen en ondergrondse parkeergarage. Het relatief smalle perceel en de strikte voorschriften maakten de taak er niet eenvoudiger op voor de ontwerpteams.
Bij de jurering gaven vier beoordelingscriteria de doorslag. Het concept moest voldoende flexibel zijn om te kunnen inspelen op nieuwe vormen van samenleven, zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de individuele woning. Duurzaamheid was een tweede vereiste, niet alleen wat energie, water en materiaalgebruik betreft, maar ook inzake planindeling en concept. Ondanks de hoge vereisten moest de bouwkost binnen de normen van de sociale-woningbouw blijven. Ten slotte moest het ontwerp architecturaal aansluiten bij de trendsettende rol die sociale-woningbouw de voorbije jaren meermaals heeft vervuld, en zich stedenbouwkundig integreren in het bestaande, kleinstedelijke weefsel.



Licht en zicht


In hun ontwerp kozen de ontwerpers van maf architecten voor een transparante inplanting, een variatie aan woningen binnen een modulaire maatvoering, en een sterke sociale interactie tussen de appartementen, woningen en het WZC. Uitgangspunt was dat elke wooneenheid zonlicht en uitzicht moest krijgen. Het terrein werd opgehoogd zodat de aanleunappartementen, waarvan de bewoners toch vooral de buitenwereld beleven via het raam, een mooi uitzicht maar geen inkijk krijgen. Meteen moest minder grond worden uitgegraven en afgevoerd voor de ondergrondse parking die op termijn uitbreidbaar is van 15 tot 27 parkeergelegenheden. Dankzij de speelse volumewerking rond een reeks binnenplaatsen staat elke woonunit in contact met de straat en de binnenruimte. Een centrale, overdekte galerij verbindt alles en biedt de gelegenheid de nodige zorg op een discrete manier te organiseren. Middenin het gebied fungeert een parkje als verbindingsteken tussen de koopwoningen, de appartementen en de doorsteek via een ontmoetingscentrum naar het WZC. De kolommen van de parkeergarage dienen als basis voor de uitgekiende structuur. Elke unit beschikt over een eigen voordeur, wat de individualiteit en zelfstandigheid benadrukt.
De jury gaf de voorkeur aan het ontwerp omdat het de evaluatiecriteria op een evenwichtige manier wist samen te brengen en de beste randvoorwaarden biedt voor het uitbouwen van een sociale relatie tussen het woonzorgcentrum en de nieuwe aanleun- en seniorenwoningen. Bovendien leggen het park en de ontmoetingsruimte de brug naar de koopwoningen, zodat de diverse generaties elkaar kunnen ontmoeten wanneer ze dat wensen.



Bouwen aan multidisciplinaire kennis


Voor de vijf jonge architecten, die sinds hun studies aan de UGent een hechte vriendenclub vormen, was dit het eerste gezamenlijke project. Eerder vormden ze onderling al wel kleinere coalities om bepaalde opdrachten aan te pakken. "We hebben ons ingeschreven omdat Jonge Architecten Aan Zet een laagdrempelige en dus haalbare wedstrijd is", vertelden ze na de bekendmaking van de laureaat. "Het feit dat we allemaal onze stage vervullen bij verschillende bureaus en daar met uiteenlopende disciplines in aanraking komen, was onmiskenbaar een voordeel. Wie al ervaring had met sociale-woningbouw, kon op de rem gaan staan als een ander groepslid zijn fantasie te veel de vrije teugel gaf." Op langere termijn willen ze van maf architecten graag een formeler samenwerkingsverband maken, maar ze beseffen terdege dat dit voorlopig wishful thinking is. Zaak is eerst zoveel mogelijk praktische beroepskennis op te steken en zien rond te komen van de schamele vergoeding als stagiair.



Lof voor de andere geselecteerden


De jury had ook lof voor de kwaliteit van de andere inzendingen en voor de manier waarop de jonge architecten de opdracht hadden aangepakt, met onder andere interviews met huidige en toekomstige bewoners van aanleunwoningen en woonzorgcentra. De vier andere ontwerpteams kregen een vergoeding van 2 000 euro voor de geleverde inspanningen. De namen op een rij. Anne-Sofie Verheyen en Miguel Van Steenbrugge zetten sterk in op het wijkgevoel. Eva Lo, Gerlinde Verhaeghe en Mieke Moerman presenteerden een concept dat visueel knipoogde naar de gekende strandcabines. Pieter Jermei en Brian Steegmans focusten op de versterking van het binnengebied. Antonin De Kimpe en Ruben D'Hont vatten hun visie veelbetekenend samen onder de benaming Grijze Panters.



Ruimte bieden voor ontplooiing


Tijdens de presentatie kwam ook de relevantie van de wedstrijd ter sprake. Jonge Architecten Aan Zet biedt jonge architecten de kans op ervaring op te doen met sociale-woningbouw, beklemtoonde Paul Claus (VMSW). Kati Lamens voegde daaraan toe dat het ook de gelegenheid biedt om te proeven van een wedstrijd, de portfolio uit te breiden en een brug te slaan tussen bouwheren en jonge architecten. Koen Spitaels (VMSW) benadrukte dat jong talent nog meer kansen zou moeten krijgen om zich te ontplooien, en dat innovatie binnen de strakke sector van de sociale-woningbouw daarbij gebaat is. Meteen wierp hij de vraag op in hoeverre de trend naar werken in bouwteams mee moet worden opgenomen in dergelijke wedstrijden, zeker nu de VMSW Design & Build-formules stimuleert.
Hoe zinvol de wedstrijd is, bewees architect Peter Bernaerts van het architectuuratelier Dertien12 met een mooie presentatie van enkele recente projecten. Een daarvan was de realisatie van zes sociale woningen in Haasdonk, een opdracht die hij samen met enkele jonge collega's in 2007 kreeg toegewezen via de allereerste editie van Mijn Huis Mijn Jonge Architect en die vorig jaar werd opgeleverd.


Terug